Idealnie miękka bułka, chrupka skórka świeżo wypieczonego bochenka chleba, puszysta drożdżówka… Te cuda sztuki piekarskiej i cukierniczej nie powstałyby bez glutenu. To właśnie dzięki temu białku chleby, bułki, bułeczki, ciastka, ciasteczka, drożdżówki, pączki, profiterolki, magdalenki, herbatniki, biszkopty i wszelkie inne wypieki mają tak sprężystą strukturę i rozpływają nam się w ustach.

Dlaczego więc w ostatnich latach gluten stał się wrogiem publicznym numer jeden? Komu szkodzi gluten, kto powinien wyłączyć go ze swojej diety i czy osoby zdrowe również nie powinny go jeść? Na te pytania odpowiadamy w tym artykule.

Pszenica zawiera gluten

Czym jest gluten?

Gluten to białko występujące w wielu zbożach. Najwięcej jest go w pszenicy, ale występuje też w ziarnach owsa, jęczmienia, żyta i orkiszu. Przez wieki ludzie w naszym kręgu cywilizacyjnym zajadali się pszenicą i innymi zbożami naturalnie zawierającymi gluten. Jak to możliwe, że oni żyli w dobrym zdrowiu, kiedy nam obecnie zabrania się nawet patrzeć w stronę półek z wypiekami? Otóż winne temu są liczne modyfikacje genetyczne, które przeprowadzono na ziarnach pszenicy, aby uodpornić ją na wszelkie klęski urodzaju. Dzięki temu uprawy pszenicy przetrwają wszystko, a przez co nasz układ pokarmowy nie radzi sobie z jej trawieniem. Dlatego też, inne zboża naturalnie zawierające gluten, takie jak wspominany owies, żyto czy jęczmień, nawet osobom nietolerującym glutenu nie szkodzą tak bardzo jak pszenica.

Celiakia

Słyszymy gluten – myślimy – celiakia. Rzeczywiście, celiakia to jedyna choroba autoimmunologiczna wywołana spożyciem glutenu, a lekarstwem na nią jest jego niejedzenie. Osoby borykające się z tą chorobą muszą bezwzględnie odstawić nie tylko produkty naturalnie zawierające gluten, ale też wszystkie inne nim zanieczyszczone, ponieważ ich organizm całkowicie nie toleruje glutenu. Dlatego osobom chorym na celiakię zaleca się spożywanie wyłącznie żywności certyfikowanej. Produkty bezpieczne dla celiaków oznacza się charakterystycznym znakiem z przekreślonym kłosem.

Jak objawia się celiakia? Najczęściej pojawiające się symptomy to: biegunki, zaparcia, utrata wagi, bóle podbrzusza, zmęczenie, niedożywienie czy problemy z prawidłowym rozwojem u dzieci. Ze względu na negatywny wpływ celiakii na kondycję jelit, osoby borykające się z tą chorobą mierzą się też z anemią, a nawet depresją.

Jak zdiagnozować celiakię?

Nie jest to proste, głównie ze względu na mnogość jej objawów. Pierwszym sygnałem, który może wskazywać na celiakię jest stwierdzenie zaniku kosmków jelitowych w jelicie cienkim. Po odstawieniu produktów zawierających gluten powinny się one odbudować samoistnie. Jedyną metodą diagnostyczną jest w tym wypadku biopsja – lekarz podczas badania endoskopowego pobiera wycinek jelita pacjenta, który później jest badany laboratoryjnie. Kolejnym krokiem w diagnozie jest badanie krwi na występowanie ewentualnych przeciwciał – najbardziej popularne to tTG i EmA. Jeśli mimo przeprowadzonych badań wciąż występują wątpliwości co do diagnozy, lekarz może zalecić też przeprowadzenie prowokacji na gluten – przez kilka miesięcy pacjentowi podaje się codziennie 10g glutenu i monitoruje zanikanie kosmków jelitowych. Pamiętajcie, że ostateczną diagnozę o celiakii lekarz może postawić dopiero jeśli zarówno badanie krwi, jak i biopsja, dały wynik pozytywny.

U niektórych pacjentów występuje też tzw. skórno-jelitowa postać celiakii, czyli choroba Duhringa. Jej najczęstsze objawy to wykwity skórne i świąd, rzadziej dolegliwości jelitowe.

Alergia na gluten

Nasze ulubione wypieki zawierają najczęściej gluten

Zauważyliście u siebie katar, który zwykle kojarzycie z okresem wiosennym i unoszącymi się w powietrzu pyłkami kwitnących roślin, chociaż za oknem nic nie wskazywało na to, by natura budziła się do życia? Bardzo podobny objaw daje alergia na… gluten. W wyniku reakcji alergicznej, immunoglobiny IgE uwalniają histaminę, która między innymi podrażnia śluzówkę nosa.

Jeśli macie alergię na gluten, po jego spożyciu możecie spodziewać się dwóch rodzajów reakcji alergicznej: natychmiastowej albo późnej. Natychmiastowa pojawia się nawet do minuty po pierwszym kęsie ulubionej buły, z kolei późna może się objawić dopiero po dwóch dniach. Mokry katar to tylko jeden z częstych objawów alergii. Należą do nich też: zmiany skórne, pokrzywka skórna, skurcz oskrzeli, a nawet biegunka i wymioty.

Jak ją zdiagnozować?

Diagnozę alergii na gluten możecie zacząć od ujemnych testów skórnych. Żeby ją potwierdzić dodatkowo poproście lekarza o zlecenie badań na przeciwciała właściwe dla celiakii – nie występują one w przypadku alergii na gluten.

Możecie też zastosować domową metodę diagnostyki i na jakiś czas wyeliminować z diety gluten. Jeśli objawy ustąpią, prawdopodobnie macie alergię na gluten i może się okazać, że dieta bezglutenowa będzie dla Was dobrym rozwiązaniem. Nie wyobrażacie sobie porannej kawki bez maślanego croissanta, a obiadu bez pszennego makaronu? Boicie się, że na diecie bezglutenowej umrzecie z głodu? Ten problem możecie oddać w nasze ręce. W naszej diecie Less Gluten & Dairy Free stosujemy produkty węglowodanowe, które są naturalnie bezglutenowe np. kaszę gryczaną, jaglaną, czy ryż, a także płatki owsiane i makarony z certyfikatem potwierdzającym brak obecności glutenu. Zadbamy o Wasze jelita!

Jedzenie glutenu, a jelita, czyli mechanizm autoimmunologiczny

Po przeczytaniu tych skomplikowanych wywodów na temat schorzeń związanych z glutenem może Was ciekawić, jak to się dzieje, że takie zwykłe, niepozorne białko potrafi zrobić w organizmie takie spustoszenie. Przybliżymy Wam więc mechanizm jaki zachodzi w jelitach człowieka, który cierpi na nietolerancję albo alergię na gluten.

Najlepiej zbadaną proteiną w glutenie jest gliadyna. Okazuje się, że nasz organizm nie jest w stanie za pomocą enzymów jej rozłożyć na elementy wystarczająco małe, żeby mogły być wchłonięte w jelicie cienkim. Ściana jelita musi się rozszczelnić, żeby duże fragmenty gliadyny – peptydy – mogły dostać się do środka. Kiedy peptydy dostaną się do krwioobiegu, nasz układ odpornościowy może zacząć wytwarzać przeciwciała w reakcji autoimmunologicznej i zacząć atakować własne komórki. A tego przecież nie chcemy.

Co gdy jelita się nie uszczelniają?

U osób zdrowych, jelito się uszczelnia, peptydy pozostają w jelicie cienkim i zostają wydalone zanim układ odpornościowy je zauważy. Problem zaczyna się gdy jelita się nie uszczelniają, co dzieje się u osób reagujących na gluten. Śluzówka jelita pozostaje nieszczelna tak długo jak długo jecie gluten lub produkty o podobnym do niego działaniu. W ten sposób do krwioobiegu dostają się składniki, które nie powinny się w nim znaleźć.

Wynika z tego, że nawet jeśli jesteście zdrowi, jedzenie glutenu nie jest obojętne dla Waszych jelit. Gluten i białka do niego podobne nie trawią się w organizmie człowieka i podrażniają śluzówkę jelit. Jeśli odczuwacie dolegliwości ze strony układu pokarmowego, spróbujcie odstawić gluten na jakiś czas. Nasza dieta Less Gluten & Dairy free pomoże Wam wytrwać w trudnym postanowieniu, a jelita odpoczną od drażniących je białek.


Dieta bez glutenu
Desery w diecie bez glutenu są możliwe!

Gluten a praca tarczycy

Dlaczego przy chorobach tarczycy takich jak Hashimoto czy niedoczynność każdy dietetyk zakaże Wam jedzenia glutenu?

Wiele badań jasno pokazuje powiązanie pomiędzy chorobami autoimmunologicznymi tarczycy, a nietolerancją na gluten. Przemawiają za tym też doświadczenia pacjentów – okazuje się, że po wyeliminowaniu glutenu oraz innych produktów, które mogą wpłynąć na nieszczelność jelit i działać prozapalnie, u wielu osób znacznie poprawiają się wyniki badań. 

Dlaczego tak się dzieje? Gliadyna i tarczyca mają podobną budowę molekularną, dlatego gdy gliadyna dostaje się do krwiobiegu i zaczyna być atakowana przez system odpornościowy, jest spora szansa, że nasz układ odpornościowy przypuści atak również na tarczycę. Jeśli macie problemy z tarczycą pamiętajcie o tym, że taka reakcja odpornościowa może być oddalona w czasie nawet o kilka miesięcy.

Nadwrażliwość na gluten

Dobra. Zauważyliście u siebie wymienione wyżej objawy. Ruszyliście więc całą machinę wizyt, skierowań, badań i analiz. I co? I nic! Badania nie wykazały ani alergii, ani celiakii, kosmki jelitowe są całe i zdrowe, a mimo to po każdym glutenowym posiłku odczuwacie przelewanie w żołądku, męczą Was wzdęcia i biegunki. W takiej sytuacji istnieje duże prawdopodobieństwo, że macie tzw. nieceliakalną nadwrażliwość na gluten. Niestety obecnie nie ma żadnych testów immunologicznych ani klinicznych, które mogłyby zdiagnozować to schorzenie. Jedyne co Wam pozostaje to wyeliminowanie z diety glutenu i przeprowadzenie tzw. prowokacji po pewnym czasie. Jeśli dolegliwości wrócą, może się okazać, że najzdrowsza będzie dla Was dieta bezglutenowa. 

Życie bez glutenu i co dalej

Pada diagnoza: gluten Wam szkodzi. I jak dalej żyć? Nie martwcie się – jeśli nie macie celiakii glutenowy detoks powinniście stosować tylko przez pewien czas, nie do końca życia. Skonsultujcie to ze swoim dietetykiem i zabierajcie się za komponowanie diety! Wiemy, że każdy dzień to nowe wyzwanie – koleżanka przyniosła ciasto do pracy, a w weekend znajomi znowu idą na pizzę i piwo. Jeśli Wasza dieta jest odpowiednio zbilansowana sami zobaczycie, że wkrótce produktów mącznych przestanie Wam brakować. Jeśli boicie się, że sami nie dacie rady, albo nie macie czasu spędzać w kuchni kilku godzin tygodniowo szykując posiłki na kilka dni, albo boicie się, że zabraknie Wam inwencji twórczej w wymyślaniu ciekawych i pysznych dań bez glutenu – przekażcie sprawy w nasze ręce. Nasze dania na diecie Less Gluten & Dairy Free są odpowiednio zbilansowane i pyszne. Życie bez glutenu dzięki nam jest łatwiejsze!

Źródła:

„Gluten i choroby wynikające z jego nietolerancji” Ewa Bubis, Izabela Przetaczek-Rożnowska http://kosmos.icm.edu.pl/PDF/2016/293.pdf

„Effect of Gliadin on Permeability of Intestinal Biopsy Explants from Celiac Disease Patients and Patients with Non-Celiac Gluten Sensitivity”Justin Hollon, Elaine Leonard Puppa,Bruce Greenwald,Eric Goldberg, Anthony Guerrerio, Alessio Fasanohttps://www.mdpi.com/2072-6643/7/3/1565/htm

„Kiedy unikać glutenu” Renata Kołton, Małgorzata Desmond, Medycyna Praktyczna https://www.mp.pl/pacjent/dieta/wywiady/158398,kiedy-unikac-glutenu,2

Portal Celiakia.pl https://celiakia.pl/diagnoza-i-leczenie_nadwrazliwosc/

Monika Skuza, blog Tłuste Życiehttp://www.tlustezycie.pl/2014/05/choroby-autoimmunologiczne-gluten.html