Dieta Atkinsa – etapy i zasady. Czy jest zdrowa?
Dieta Atkinsa została opracowana przez amerykańskiego lekarza Roberta Atkinsa. W dietetyce wykorzystuje się ją jako jedną z możliwości postępowania w padaczce lekoopornej. Czy może być sposobem na skuteczną redukcję masy ciała? Sprawdź, na czym polega i jakie efekty rzeczywiście można na niej osiągnąć.
Czym jest dieta Atkinsa? Zasady planu żywieniowego
Dieta Atkinsa należy do diet niskowęglowodanowych. Ilość tego makroskładnika zostaje wyraźnie zmniejszona, a większą część energii w jadłospisie dostarczają tłuszcze oraz białko.
Węglowodany stanowią główne źródło glukozy – związku, który komórki wykorzystują do produkcji energii. Jeśli ich ilość w diecie jest bardzo niska, organizm zaczyna w większym stopniu wykorzystywać kwasy tłuszczowe oraz produkować ciała ketonowe w wątrobie.
- Taki stan nazywa się ketozą. Właśnie ten proces metaboliczny stanowi podstawę działania wielu diet niskowęglowodanowych – m.in. znacznie popularniejszej diety keto.
Co odróżnia dietę keto od diety Atkinsa? Plan żywieniowy nie zakłada dążenia do spożycia możliwie małej ilości węglowodanów przez cały czas. Jest podzielony na kilka etapów, w których ich podaż stopniowo się zmienia.
Etapy diety Atkinsa – co to znaczy, że jadłospis ma kilka faz?
Dieta Atkinsa jest podzielona na cztery etapy. Każdy z nich wiąże się z inną ilością węglowodanów w jadłospisie. Na początku ich ilość jest bardzo mała, a w kolejnych fazach stopniowo się zwiększa.
Etap pierwszy – indukcja
Pierwsza faza trwa zwykle około dwóch tygodni. Ilość węglowodanów jest wtedy bardzo niska i wynosi około 20 g dziennie. W tym czasie jadłospis opiera się głównie na mięsie, rybach, jajach, serach oraz tłuszczach roślinnych i zwierzęcych. Warzywa pojawiają się w niewielkich ilościach i są to głównie warzywa o niskiej zawartości węglowodanów.
Etap drugi – stopniowe zwiększanie ilości węglowodanów
Po zakończeniu pierwszej fazy do jadłospisu wprowadza się dodatkowe porcje warzyw, orzechów, nasion oraz niewielkie ilości owoców.
Etap trzeci – przygotowanie do stabilizacji
W tej fazie ilość węglowodanów w diecie jest wyższa niż wcześniej, a jadłospis staje się bardziej urozmaicony. W diecie mogą pojawić się większe porcje owoców, produktów zbożowych oraz innych produktów dostarczających węglowodanów.
Etap czwarty – utrzymanie masy ciała
Ostatni etap ma charakter długoterminowy. Ilość węglowodanów jest wyższa niż w pierwszych fazach diety, jednak nadal pozostaje niższa niż w typowym modelu żywienia.
- Na tym etapie najważniejsze staje się utrzymanie osiągniętej masy ciała i wypracowanie takiego sposobu odżywiania, który można stosować przez dłuższy czas bez powrotu do wcześniejszych nawyków.
Czy można schudnąć na diecie Atkinsa? Efekty
Dlaczego wiele osób interesuje się dietą Atkinsa? „Ile można schudnąć?”. To pytanie wiele wyjaśnia.
Często szukamy skutecznych sposobów na to, żeby ułatwić sobie redukcję masy ciała. Czy podejście Atkinsa jest jednym z nich? Może być. Nie wynika to jednak z działania samej diety, ale z jednego, dobrze poznanego zjawiska – deficytu energetycznego. Masa ciała zmniejsza się wtedy, gdy organizm otrzymuje mniej energii z pożywienia, niż zużywa w ciągu dnia. Niezależnie od tego, skąd te kalorie pochodzą.
Dlaczego więc wiele osób obserwuje szybkie efekty na początku diety Atkinsa? Opinie zachwalające to podejście podkreślają właśnie „błyskawiczne” działanie. W pierwszych tygodniach duża część spadku masy ciała wynika ze zmniejszenia zapasów glikogenu w mięśniach i wątrobie oraz utraty związanej z nim wody. Waga szybko się zmienia, ale nie zawsze oznacza to dużą utratę tkanki tłuszczowej.
W kolejnych etapach redukcji znaczenie ma już głównie całkowita ilość energii w diecie. Produkty bogate w białko i tłuszcz dają dłuższe uczucie sytości, dlatego niektóre osoby spontanicznie jedzą mniej. W efekcie łatwiej utrzymać ujemny bilans energetyczny.Na tych założeniach opiera się większość diet niskowęglowodanowych. Czy są gorsze od tradycyjnego podejścia? Niekoniecznie. Na pewno są bardziej restrykcyjne i wymagają większej świadomości żywieniowej. Stąd też wiele osób, które dobrze czują się na wysokotłuszczowych jadłospisach, decyduje się na dietę pudełkową keto lub opcję niskowęglowodanową.
Na dietę Atkinsa warto jednak spojrzeć racjonalnie. Redukcja masy ciała nie wymaga przechodzenia przez kolejne, restrykcyjne fazy diety. Największe znaczenie ma sposób odżywiania, który można utrzymać przez długi czas. Regularne posiłki, odpowiednia ilość energii i dobrze zbilansowany jadłospis prowadzą do tego samego celu.
Skoro więc trwała redukcja masy ciała i tak opiera się na codziennych nawykach żywieniowych, czy nie lepiej od razu zacząć je budować?
Dieta Atkinsa a alkohol
Podczas stosowania diety Atkinsa zaleca się ograniczenie alkoholu. Dostarcza on dużej ilości energii, nie daje uczucia sytości i może utrudniać kontrolę masy ciała.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Co jeść na diecie Atkinsa?
Jadłospis opiera się głównie na mięsie, rybach, jajach, serach, tłuszczach roślinnych oraz niskoskrobiowych warzywach. Ogranicza się produkty bogate w węglowodany (pieczywo, makarony, ryż, kasze, owoce czy słodycze).
Na czym polega dieta Atkinsa?
Dieta Atkinsa przypomina dietę keto. Znacznie ogranicza węglowodany i zwiększa udział tłuszczów oraz białka.
Jakie są wady diety Atkinsa?
Bardzo niska ilość węglowodanów w diecie może prowadzić do niedoboru błonnika, witamin i składników mineralnych oraz utrudniać utrzymanie diety przez dłuższy czas. U części osób pojawiają się także dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.
Bibliografia
- Papadopoulou, S. K., & Nikolaidis, P. T. (2023). Low-carbohydrate diet and human health. Nutrients, 15(8), 2004.
- Matarese, L. E., & Harvin, G. K. (2018). The Atkins Diet. W: Clinical Guide to Popular Diets (pp. 1-14). CRC Press.
- Bueno, N. B., De Melo, I. S. V., De Oliveira, S. L., & da Rocha Ataide, T. (2013). Very-low-carbohydrate ketogenic diet v. low-fat diet for long-term weight loss: a meta-analysis of randomised controlled trials. British Journal of Nutrition, 110(7), 1178-1187.