Dieta planetarna – kompromis między zdrowiem a ekologią

Czym jest dieta planetarna?

Koncepcja diety, która łączy troskę o zdrowie człowieka z odpowiedzialnością za los planety, została opracowana przez zespół naukowców skupionych wokół naukowej inicjatywy EAT-Lancet.

Eksperci różnych dziedzin (dietetycy i lekarze oraz specjaliści z zakresu zdrowia publicznego, ekologii, rolnictwa i ekonomii środowiska) przyjrzeli się temu, co codziennie trafia na nasze talerze. Następnie zaczęli patrzeć na zmiany środowiskowe z perspektywy tych produktów, które najczęściej pojawiają się w różnych dietach. 

Głównym zadaniem całego zespołu było opracowanie zaleceń żywieniowych, które miały być kompromisem – diety sprzyjającej zdrowiu o minimalnym wpływie na środowisko

Główne założenia diety planetarnej 

Udało się. W efekcie w 2019 roku po raz pierwszy mogliśmy usłyszeć o „diecie planetarnej” (ang. Planetary Health Diet). 

Menu skomponowane zgodnie z założonymi ramami powinno uwzględniać wszystkie składniki odżywcze, które są niezbędne dla zachowania zdrowia, jednak równocześnie brać pod uwagę emisję gazów cieplarnianych, zużycie wody i ślad ekologiczny każdego produktu.

To, co jemy, może wpływać na naszą masę ciała, poziom cholesterolu, stężenie cukru we krwi czy samopoczucie, ale obok tego pośrednio oddziałuje na środowisko – na to, ile drzew zostanie wyciętych, ile wody zużyje uprawa, ile dwutlenku węgla trafi do atmosfery i jak szybko wyczerpiemy zasoby, których nie da się odtworzyć. 

Czy masz tego świadomość? Nie da się ukryć, że pojedyncze decyzje nie zmienią świata. Jednak co, gdy wszyscy zaczniemy myśleć i działać podobnie? 

W Nice To Fit You patrzymy szerzej i działamy tak, by nasi klienci nawet podczas korzystania z usług cateringu mogli odpowiedzialnie podchodzić do troski o ekologię.

Zasady diety planetarnej

Dieta planetarna nie jest dietą eliminacyjną. Nie opiera się na zakazach i nie próbuje na siłę zmieniać stylu życia. Wyważa potrzeby – te, które dotyczą zdrowia człowieka, z tymi, które odnoszą się do dbania o środowisko. Jednego elementu nie da się oddzielić od drugiego.

Jadłospis planetarny nie wpisuje się w dietę wegetariańską (uwzględnia mięso) ani dietę w 100% roślinną (dopuszcza inne produkty pochodzenia zwierzęcego). Na czym więc bazuje? Zamiast zastanawiać się nad tym, co należy wykluczyć, lepiej zapytać – czego dodać więcej?

Więcej sezonowych warzyw, lokalnych produktów i niskoprzetworzonej żywności, która pochodzi ze znanych źródeł. Tylko tyle i aż tyle. 

Podejście, które przewodzi praktykowaniu diety planetarnej, uczy myślenia o składzie jadłospisu, ale też o pochodzeniu jedzenia. Zachęca do prostych pytań: 

• czy ten produkt musiał przylecieć do mnie samolotem? 
• czy znam miejsce, z którego pochodzi?
• czy mogę zastąpić go czymś, co rośnie tuż za rogiem?
• czy można go zjeść w całości – bez odpadów, bez strat?
• czy w trakcie produkcji podstawowy surowiec jest wykorzystywany w całości?

Jak planować dietę planetarną – jadłospis powinien być intuicyjny

Na talerzu diety dla planety dominują warzywa i owoce. Drugą połowę wypełniają pełnoziarniste produkty zbożowe, rośliny strączkowe, orzechy, pestki, a także mniejsze porcje jaj, ryb, fermentowanych przetworów mlecznych i mięsa. 

Dieta planetarna – przepisy na proste posiłki z lokalnych produktów:

• Śniadanie: Jaglanka z twarogiem, jabłkiem i orzechami włoskimi. 
• II śniadanie: Zupa z dyni i czerwonej soczewicy, podana z kromką pieczywa. 
• Obiad: Jajka sadzone, ziemniaki i mizeria. 
• Podwieczorek: Pasta z fasoli i buraków, podana ze słupkami marchewki. 
• Kolacja: Kanapki z piersią z indyka i ogórkiem kiszonym.

Inicjatywa Go Green – dieta pudełkowa z myślą o planecie

Dieta planetarna uczy patrzenia szerzej. Nie tylko na skład talerza, ale też na to, co dzieje się wokół jedzenia – przed i po posiłku. Tym kierujemy się w Nice To Fit You. Jesteśmy pierwszym cateringiem dietetycznym w Polsce, który nie tylko głośno mówi o ekologii, ale przy tym faktycznie wdraża konkretne rozwiązania. 

Nasze założenia są proste. Pudełka po daniach Twojej diety pudełkowej (fleksitariańskiej, z niskim IG, bez nabiału czy każdej innej) nie muszą od razu stać się odpadem. Mogą wrócić do obiegu. Nasi klienci zbierają opakowania po posiłkach, przygotowują je do odbioru, a kurier zabiera je spod drzwi przy okazji standardowej dostawy. Bez dodatkowych przejazdów, bez osobnych terminów i bez komplikowania codziennej rutyny. 

Obecnie działamy w ten sposób w kilku największych miastach. Dążymy jednak do tego, aby wdrożyć ekologiczną inicjatywę Go Green w każdej lokalizacji, w której oferujemy nasze usługi – czyli praktycznie w całym kraju. 

Nasze diety bazują na sezonowych produktach, w które zaopatrujemy się u lokalnych producentów. Dbamy o jakość i zwracamy uwagę na pochodzenie każdego składnika. W ten sposób praktycznie każda opcja cateringu dietetycznego – Wege, Sport czy Dla Mam (wybrana z gotowych wariantów), ta z wyborem menu lub SELECT – wpisuje się w założenia diety planetarnej. 

Możesz jeść zdrowo, odżywczo, pysznie i z myślą o środowisku – wszystko to dzięki Nice To Fit You. 

Bibliografia 

1. 2019 EAT-Lancet Summary Report. Pobrane z: https://eatforum.org/eat-lancet/summary-report/
2. Willett, W., Rockström, J., Loken, B., Springmann, M., Lang, T., Vermeulen, S., … & Murray, C. J. (2019). Food in the Anthropocene: the EAT–Lancet Commission on healthy diets from sustainable food systems. The Lancet, 393(10170), 447-492.
3. Cacau, L. T., De Carli, E., de Carvalho, A. M., Lotufo, P. A., Moreno, L. A., Bensenor, I. M., & Marchioni, D. M. (2021). Development and validation of an index based on EAT-Lancet recommendations: the planetary health diet index. Nutrients, 13(5), 1698.
4. Zwierczyk, U., & Duplaga, M. (2023). Dieta planetarna – zasady i odniesienie do nawyków żywieniowych ludności w Polsce. Public Health and Governance, 2023(1), 10-17.