Zamienniki cukru i napoje zero. Czy można je bezkarnie spożywać?

W poszukiwaniu zdrowej alternatywy dla słodyczy często sięgamy po produkty typu Light, w tym napoje zero. Teoretycznie nie zawierają one niemal żadnych kalorii więc nie powinny przyczyniać się do odkładania tkanki tłuszczowej. Czy rzeczywiście tak jest i czy zamienniki cukru w niskokalorycznych napojach są nieszkodliwe?

W tym artykule:

Napoje zero: czy jest na nie miejsce w zdrowej diecie?
Napoje zero. Co w nich znajdziesz?
Czy zamienniki cukru są szkodliwe?
Niskokaloryczne napoje a odchudzanie

Napoje zero: czy jest na nie miejsce w zdrowej diecie?

W poszukiwaniu zdrowej alternatywy dla słodyczy często sięgamy po produkty typu Light, w tym napoje zero. Teoretycznie nie zawierają one niemal żadnych kalorii więc nie powinny przyczyniać się do odkładania tkanki tłuszczowej. Czy rzeczywiście tak jest i czy zamienniki cukru w niskokalorycznych napojach są nieszkodliwe?

Napoje zero. Co w nich znajdziesz?

Napoje zero występują jako wariant niemal każdego spośród znanych produktów. Są reklamowane jako równowartościowy, choć zdrowszy, zamiennik swojego oryginalnego odpowiednika. Choć rzeczywiście nie ma w nich cukrów rozumianych jako sacharoza, producenci dodają do nich szereg innych substancji, w tym:

słodziki – ich różnorodność jest spora, choć najczęściej w napojach zero znajdziesz aspartam, acesulfam K, sacharynę, sukralozę lub glikozydy stewiolowe (stewię). Jedne z nich są mniej słodsze niż „zwykły” cukier, inne bardziej. Producenci często łączą kilka różnych słodzików, aby utrzymać odpowiednią kinetykę ich wchłaniania i zapewnić doznania smakowe;
kwasy – najczęściej kwas cytrynowy; służą do regulacji smaku oraz jako konserwanty; spożywane w dużej ilości powodują erozję szkliwa zębowego;
dodatki smakowe – pozwalają uzyskać pożądany smak napoju; mogą to być sztuczne aromaty lub koncentraty owocowe (nie mylić z sokami NFC, czyli właśnie Not From Concentrate!);
konserwanty – przedłużają termin ważności napoju zero, to dlatego na półce może on stać nawet kilka lat i nadal smakuje tak samo; zwykle będzie to benzoesan sodu (E211) lub sorbinian potasu (E202). W niewielkiej ilości są neutralne dla organizmu, ale przy regularnym spożyciu mogą wywoływać alergie, podrażnienia błony śluzowej żołądka, a nawet biegunki.

Warto zwrócić uwagę, czy wybrany napój zero nie ma w składzie kofeiny. To popularny neurostymulant, który znajdziemy w kawie, czekoladzie, ale też wielu suplementach przedtreningowych. Na podaż kofeiny powinny w szczególności uważać dzieci oraz młodzież w wieku rozwojowym, a także kobiety w ciąży i osoby z zaburzeniami pracy serca.

Czy zamienniki cukru są szkodliwe?

Zamienniki cukru to istotny dodatek do wszystkich napojów bezkalorycznych. W przemyśle spożywczym stosuje się wiele różnych rodzajów słodzików, które można podzielić na naturalne oraz syntetyczne. Te pierwsze to np. stewia, ksylitol, taumatyna i glicyryzyna. Z kolei słodziki syntetyczne to np. aspartam (E951), acesulfam K (E950) i neohesperydyna DC (E959).

Okazuje się, że zamienniki cukru mogą być znacznie słodsze niż sam cukier. Tam gdzie sacharoza ma wskaźnik względnej słodkości na poziomie 1,0 aspartam waha się między 160 a 200, sukraloza między 300 a 800. Rekordzistą jest neotam, który osiąga poziom słodkości większy nawet 130-krotnie od sacharozy.

Oczywiście wszystkie słodziki przed wprowadzeniem na rynek muszą być przebadane pod kątem wpływu na organizm człowieka. Chodzi nie tylko o badanie krajowe, ale także wspólnotową strukturę EFSA, czyli Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności. Czy w takim razie zamienniki cukru mogą być szkodliwe?

Dla wielu z nich nie podano dziennej dopuszczalnej dawki poboru. Okazuje się jednak, że w przypadku fermentacji takich substancji jak sorbitol, maltitol i ksylitol może dochodzić do:

wzdęć;
biegunek;
niestrawności.

Spożycie jednorazowo dawki 25-30 g polioli powoduje efekt przeczyszczający, odwodnienie, utratę składników mineralnych oraz witamin (głównie z grupy B). Wśród innych objawów występujących po spożyciu zamienników cukru wymienia się również:

bóle głowy;
nudności;
wysypki skórne;
bóle stawów.

Wiele zależy od dawki substancji i częstotliwości jej przyjmowania. Pijąc napoje bezkaloryczne sporadycznie nie powinniśmy obawiać się negatywnych reakcji organizmu. Włączenie ich jednak do codziennej diety może wywołać niemałe szkody w organizmie.

Niskokaloryczne napoje a odchudzanie

Warto pamiętać, że filarami na których opiera się redukcja masy ciała jest prawidłowo zbilansowana dieta z deficytem kalorycznym oraz aktywność fizyczna dopasowana do celu i możliwości danej osoby. Czy niskokaloryczne napoje mogą sabotować Twoje wysiłki w walce o odchudzanie?

Badania opublikowane kilka lat temu podczas Endocrine Society’s 99th Annual Meeting wykazały, że regularne przyjmowanie słodzików może wywołać istotne zmiany w gospodarce hormonalnej organizmu. Efekt jest szczególnie widoczny u osób, które już borykają się z otyłością.

Pierwszy etap eksperymentu polegał na badaniu sukralozy po 12 dniach od umieszczenia jej w szalkach Petriego – stwierdzono wzrost markerów prozapalnych oraz tych odpowiedzialnych za produkcję tłuszczów.

Przebadano również dwie grupy pacjentów – z nadwagą oraz bez, podając im placebo lub słodziki. Okazało się, że u osób z nadwagą, które dodatkowo spożywały słodziki zawarte w niskokalorycznych napojach doszło do wzmożonej produkcji tłuszczu.

Jaki płynie z tego wniosek? Niskokaloryczne napoje w diecie redukcyjnej? Tak, ale z pewnością nie regularnie i nie w dużych ilościach!